فیلم بسیار زیبای «آواتار» ساخته‌ی «جیمز کامرون» را در شرایطی دیدم که  صفحه‌ی نمایش‌دهنده‌ی فیلم به اندازه‌ی مانیتور لپ‌تاپ بود و هر ثانیه که از فیلم می‌گذشت، آرزو می‌کردیم که کاش آن‌را بر پرده‌ی سینما و آن هم با ویژه‌گی‌ی نمایش فیلم‌های سه‌بعدی می‌دیدیم.

«آواتار» روایت بی‌نظیری از به تصویر کشیدن دنیای دیگری است که مخاطب را از ابتدا تا انتهای داستانی نسبتا طولانی (۱۶۲ دقیقه) با خود همراه دارد، تقریبا هیچ‌ سکانس اضافی در این فیلم وجود ندارد و نمی‌توان گفت اگر فلان قسمت را نداشت به‌تر بود. فیلمی که مخاطب را هیجان زده می‌کند و او را با موجوداتی فرازمینی با فاکتورهایی که ما از انسانیت سراغ داریم نشان می‌دهد. ارتباط جمعی، پیشرفت، برقراری ارتباط با محیطی که در آن زنده‌گی می‌کنیم. همبسته‌گی، احترام و علاقه به محیط زیست، عشق و رسیدن به کمال همه و همه موضوعاتی  است که به زیبایی در این فیلم نمایان‌گر است.

فیلمی که مخاطب با شخصیت‌های فرازمینی ارتباط خاصی برقرار می‌کند تا جایی که حاضر است هم‌نوعان خودش را به خطر بیاندازد و آن‌ها را شکست خورده و کشته شده ببیند تا آن موجودات غول‌پیکر مهربان بتوانند در امنیت زنده‌گی کنند.

تجاوز به حریم بیگانه که از موضوعات مورد علاقه‌ی نوع بشر است باعث می‌شود تا موجودات جنگل و دریا و کوهستان در سیاره‌یی دیگر به خطر بیافتند و در این میان قهرمان داستان با اتکا به عشق می‌تواند به پیروزی برسد.

نکته‌ی جالبی که در این فیلم توجه‌ام را جلب کرد نشان دادن اعتقادات ( شاید بتوان گفت مذهبی) موجودات فرازمینی بود که باعث ایجاد نوعی رابطه‌ی خاص در بین اجتماع آن‌ها بود. اعتقادی که بر خلاف خرافه‌هایی که در دنیای واقعی با آن روبه‌رو هستیم آزار دهنده نیست و مخاطب را هم به آن معتقد می‌کند. نشان دادن لحظات روحانی در این فیلم از به‌ترین سکانس‌های آن‌ است. صحنه‌هایی که هر دین‌گریزی را هم معتقد می‌کند.

بسیاری از منتقدان معتقدند فیلم آواتار پس از تایتانیک توانست کامرون را در صدر فیلم‌سازان جهان قرار دهد و رویدادی جدید و خارق‌العاده در سینمای دنیا باشد. منتقد روزنامه‌ی تایمز لندن با دادن چهار ستاره به «آواتار» می‌نویسد: فناوری سه‌بعدی فیلم تماشاگران را درون خود غرق می‌کند، اما این تصاویر بانشاط و حیرت‌انگیز کامرون از دنیای دیگر است که همه‌ی ما را شگفت زده کرده است. «آواتار» یک فیلم بسیار باشکوه و تاثیرگذار است که مخاطبان را هیجان‌زده می‌کند.

روزنامه‌ی جنجالی سان هم در مطلبی می‌نویسد:«آواتار» فیلمی سه‌بعدی است که سال‌ها بعد مردم با تماشای آن خواهند فهمید چه‌گونه این فیلم سرنوشت سینما را تغییر داد. تنها عاملی که باعث می‌شود «آواتار» به اندازه‌ی «تایتانیک» نفروشد، کمبود سینماهای نمایش‌دهنده‌ی فیلم‌های سه‌بعدی در بسیاری از نقاط دنیا است.

این فیلم یکی از کاندیداهای جایزه‌ی گلدن گلوب ۲۰۱۰ نیز محسوب می‌شود که بسیاری آن‌را شایسته‌ی برگزیده شدن به عنوان به‌ترین فیلم می‌دانند.

• فیلم را از این‌جا دانلود کنید.

شیدا جهان‌بین

دیشب فیلم سنگسار ثریا. میم را دیدم. فیلمی که داستان‌اش برای من که در ایران زنده‌گی می‌کنم تکراری و برای آنانی که خارج از ایران هستند، وحشت مضاعفی ایجاد می‌کند. حکم ناعادلانه‌ی سنگسار برای زنی که گناه‌اش ثابت نشده و یا حتا ثابت شده، نشان از تحجر و بیماری ذهن و روح افرادی است که این حکم را (که حتا در قرآن نامی از آن برده نشده) علم کرده‌اند تا جهل خودشان را به نمایش بگذارند.

به اعتقاد خیلی از ایرانیان این فیلم غلو شده است و مردم ایران را خبیث نشان می‌دهد، حتا در نقدی خواندم که گفته شده: در این فیلم به جز خاله‌ی فداکار و انگلیسی‌دان که یک تنه نمایش‌گر «بخش بسیار محدود و کوچک روشن‌فکران ایران» است بقیه مردم شقی، فاسد، ابله و در بهترین شکل عقب مانده هستند.

به نظر من کسی که این نقد را نوشته فیلم را با دقت نگاه نکرده است، در این فیلم تنها پسرها و مردها سنگ به دست گرفته و آماده‌ی سنگ‌سار کردن بودند و زنان این روستا را با آگاهی بیش‌تری نشان می‌داد. ضمن این‌که در روستاهای عقب افتاده‌ی ایران این اتفاق‌ها رخ می‌دهد. دلیلی ندارد برای این‌که با چشم خودمان آن‌را ندیده‌ایم تکذیب کنیم. این نکته را هم باید اضافه کنم که در روستاهای دور افتاده‌ی ایران این احکام و امثال این‌ها، نه تنها به دلیل اعتقادات دینی که به دلیل پیوند آن با خرافات و عقاید سنتی اهالی اجرا می‌شود.

من پنج سال پیش به دلیل گذراندن طرح پزشکی یکی از نزدیکان‌ام که در روستایی به نام «پیرتاج» در نزدکی بیجار کردستان بود، مدتی را در این روستا ماندم. روستایی که تا آن زمان هیچ دختر تهرانی را به خود ندیده بود و به همین دلیل من و خواهرم را برای تمام مراسم مهم‌شان دعوت می‌کردند. من هم از آن‌جایی که به سرعت با اطرافیان‌ام ارتباط برقرار می‌کنم، با دختران و پسرهای روستا دوست شدم. آن‌ها را دعوت می‌کردم و برای‌شان تار می‌زدم، آرایش‌شان می‌کردم و آن‌ها از صمیم قلب خوش‌حال می‌شدند.

یک روز که تمام دخترها را جمع کردم، لاک‌های رنگی ناخن‌ام را آماده کردم و آن‌ها رنگ لاک را انتخاب کردند و من برای‌شان به ناخن‌های‌شان زدم. همه‌گی خوش‌حال بودند که دست‌های‌شان زیباتر شده. غروب بود و همه به خانه‌های‌شان رفتند.

فردای آن روز دیدم تعداد زیادی از آن‌ها با سر و صورت زخمی و بدن کبود آمدند و گفتند لاک‌های‌مان را پاک کن، وقتی پدر و برادران‌مان این‌ها را به روی دست‌مان دیدن کتک‌مان زدند و گفتند هر که این‌کار را کرده باید آن‌را پاک کند!

من متعجب بودم و دلیل آن‌را نمی‌فهمیدم، اما برای‌شان پاک کردم. آن‌ها تا آن روز لاک ندیده بودند، آ‌ن‌ها فرش خانه‌های گلی‌شان، چادر شب‌های پاره بود و غذای عروسی‌های‌شان چربی گوشت و آب در دیگی بزرگ بود که به هر نفر یک کاسه می‌رسید. پسری در آن روستا برای این‌که مادر پیرش با ازدواج‌اش مخالف بود، مادر را در کوره‌ی نان پزی انداخته بود و قصد روشن کردن آن‌را داشت و می‌گفت اگر رضایت ندهی می‌سوزانم‌ات!

به نظر شما اگر خبری مثل خبر ثریا در این روستا می‌پیچید مردان این روستا چه می‌کردند؟ بی‌گمان بلایی که بر سر ثریا آمد، بر سر زنان این روستا هم می‌آمد. سنگ‌سار حد اعلای خشونت علیه زن است اما چه بسیار است خشونت‌هایی که به سنگ‌سار منتهی نمی‌شود اما غم و رنج تحمل آن کم‌تر از ضربات سنگ بر سر یک زن نیست.

به نظرم روایت این فیلم، داستانی است که هر روز در شکل‌های گوناگون بر سر زنان ایران می‌آید. اگر این زنان در جوامع دورافتاده‌تر و سنتی‌تری باشند، شکل خشونت تغییر می‌کند و چه بسا شدیدتر هم می‌شود.

سنگ‌هایی که توسط مردان بر سر ثریا فرود می‌آمد نه از روی پیاده کردن اسلام و عمل به فرامین الهی! که از روی کینه‌ بود و دلایل آن‌هم مختلف. همسرش به خاطر هوس و از بین رفتن سد راه‌اش برای ازدواج با دختری چهارده‌ ساله سنگ بر سر ثریا می‌زد، روحانی روستا از این جهت سنگ می‌زد که ثریا او را به کام نرسانده بود، پسرهای‌اش از آن جهت سنگ می‌زدند که آینده‌یی رنگی در شهر و در کنار پدر جلوی چشم‌شان بود، مردان دیگر هم هر کدام با دلایلی، مثل این‌که به همسران‌شان نشان دهند که اگر مرتکب چنین رفتارهایی شوند، همین اتفاق برای‌شان خواهد افتاد و …

اما نکته‌ی جالب آن این بود که، دیدن این فیلم در این حال و روز ایران برای‌ام آشنا بود. آن‌‌جایی که روحانی روستا حکم سنگ‌سار را اجرا کرده بود و بعد نوارهای خبرنگار فرانسوی را پاره می‌کرد، آن‌جایی که با اطمینان در جواب خبرنگار فرانسوی که می‌گفت از شما شکایت می‌کنم، می‌گفت هر غلطی دل‌ات می‌خواهد بکن، آن‌جایی که با عقل کوچک خود فکر می‌کرد این خبر از روستا فراتر نمی‌رود اما یک صدای ضبط شده آن‌را به گوش دنیا رساند و … وجوه اشتراک فیلم با حال و هوای این روزها در ایران است که دولت کودتا خبرنگاران خارجی را از صحنه حذف می‌کند اما مردم صدای مظلومیت‌شان را به گوش دنیا می‌رسانند.

لحظه‌های سنگ‌سار شدن ثریا از دردناک‌ترین لحظه‌هایی بود که به چشم می‌دیدم و با این حال پیش‌نهاد می‌کنم که شما هم این فیلم را ببینید و نظرتان را بگویید.

در این میان:

• اعدام قریب الوقوع چند تن از بازداشتی‌های ظهر عاشورا
• خواهر زاده میر حسین موسوی امروز صبح بخاک سپرده شد
• فرمانده ناجا می گوید خودرویی که در روز عاشورا معترضین را بزیر گرفت دزدیده شده بود
• نوروزی:موسوی و کروبی تحت تعقیب هستند
• عسل اخوان: مسوولیت جان رشید اسماعیلی با حکومت است
• پیام تسلیت خانواده‌های زندانیان سیاسی به مناسبت شهادت سیدعلی حبیبی موسوی

پیش‌نهاد من:

• با هر دعوتی در بالاترین به صحنه‌ی خشونت نرویم از مدیار
• راهپیمایی خودجوش و مردمی !!! از نجات بهرامی

شیدا جهان‌بین

فیلم زیبای «قضیه شکل اول، شکل دوم» اولین فیلم به کارگردانی «عباس کیارستمی» را پس از مدت زمانی که از اکران آن پس از سی سال در اینترنت می‌گذشت، شب پیش دیدم. مثل  دیگر ساخته‌های کیارستمی، این فیلم را هم بی‌نظیر می‌دانم. موضوعی که به آن پرداخته شده، بسیار ناب و در آن زمان و حتا حالا پس از گذشت سی‌سال، موضوعی قابل بحث است. استفاده‌ی او از افرادی که در این فیلم مورد مصاحبه قرار گرفته‌اند نیز جالب است، او سعی کرده از اقشار مختلف جامعه‌ی زمان خودش برگزیده‌هایی را انتخاب کند و مساله را با آن‌ها در میان گذارد و نظر آن‌ها را بداند. نظری که تا حدود بسیار زیادی مبنای فکری هر شخص را نشان می‌دهد.

هفت پسر دبیرستانی از کلاس درس اخراج می‌شوند. معلم تهدیدشان می‌کند که اگر اسم کسی را که با صدای ضربِ مداد روی میز، نظمِ کلاس را بر هم می‌زده به او نگویند، یک هفته از حضور در کلاس درس منع خواهند شد. کات. گفت‌وگو با ده‌ها نفر از مطرح‌ترین سیاست‌مداران و روشن‌فکران دوران انقلاب درباره‌ی این‌که راه حل صحیح اخلاقی برای این مسئله چیست موضوع این فیلم را تشکیل می‌دهد.

در این میان، پاسخ‌های زنده‌یاد نادر ابراهیمی بیش‌تر از دیگران به دل‌ام نشست و کاملا توانستم ببینم نادر ابراهیمی سال ۱۳۵۸ دارای افکاری هدف‌مند و استوار بر اصول اخلاقی است که همین سرچشمه‌ی آثار بی‌نظیرش شده است. با خودم گفتم، عشق‌ام به نوشته‌های نادر ابراهیمی بیهوده نبوده، این مرد بزرگ ایدئولوژی و افکار زیبا و لطیف و هدف‌مندی را دنبال می‌کرده.

بیش از همه سخنان صادق خلخالی برای‌ام جالب بود که اصرار بر اتحاد بچه‌ها داشت و معتقد بود که باید وحدت بچه‌ها حفظ شود و تا آخرین لحظه در کنار هم بمانند، این در حالی است که او در همان سال و سال‌های پس از آن، دست‌اش به خون تعداد زیادی آلوده شد، به خون انسان‌هایی که خود او چنین چیزی از آن‌ها می‌خواست و بر خلاف سخنان‌اش در این فیلم، تقاضای هم‌کاری با نظام را از آن‌ها داشت و در صورت هم‌کاری نکردن برای آن‌ها حکم اعدام صادر می‌کرد. ابتدا با شنیدن نظرات‌اش در مورد موضوع این فیلم، احساس کردم تصویر او را اشتباه حدس زده‌ام، چون نظرات‌اش را مغایر با رفتارش دیدم، تا زمانی که زیرنویس فیلم تایید کرد که او همان فردی است که اعدام‌هایی صادر شده از او، جنجال‌های زیادی را به دنبال داشت.

کمال خرازی، صادق قطب‌زاده، ابراهیم یزدی، نورالدین کیانوری، عبدالکریم لاهیجی، عزت الله انتظامی، مسعود کیمیایی، کمال خرازی و دیگرانی که در این فیلم حضور داشتند و هر کدام بازگو کننده‌ی اعتقادات گروهی از هم‌فکران خود بودند، این فیلم را بیش‌ از انداره برای‌ام جذاب می‌ کرد.

اگر این فیلم را ندیده‌اید، دعوت‌تان می‌کنم که همین حالا دست به کار شوید و این اثر زیبا که به درستی سی سال برای اکران آن زمان لازم بود را همین‌جا ببینید.